niedziela, 1 maja 2016

223. Dziesięć wciąż używanych, lekko już przestarzałych słów.

Hallaien på kaien! Tym wpisem mam zamiar zacząć nową serię na blogu. Istnieje grupa słów, które choć uznane za przestarzałe, wciąż funkcjonują w codziennym języku. Ogromna część jest używana raczej w żartobliwym tonie, ale niektóre zakorzeniły się tak bardzo, że nie może ich zabraknąć w mowie potocznej. Niektóre z przedstawionych słów są dopiero w drodze do wyjścia z użytku, ale i tak uważam to za ciekawy temat. Dlatego chcę się dziś z Tobą nimi podzielić.



1. ADJØ

Elegancka forma słowa żegnaj, zamiast farvel dużo Norwegów używa właśnie adjø. Samo słowo pochodzi z języka francuskiego (a Dieu) i oznacza "do Boga. Słyszę je najczęściej podczas rozmów telefonicznych, jednak tylko kiedy rozmawiają ze sobą osoby dobrze się znające - wtedy jest to wypowiadane raczej żartobliwie. Coś w stylu "Ja, vi snakkes! Adjø." czyli: "Do pogadania. Żegnaj//Skończ już marudzić.". Nie użyjemy tego raczej rozmawiając z pracodawcą, czy klientem. (Tzn. ja bym nie ryzykowała!)


2. ALL RIGHT / ÅLREIT


Z języka angielskiego, oznacza "Wszystko w porządku". Słowo używane od kilku dziesięcioleci. Istnieją różne formy zapisu i odnosi się to do grup wiekowych, które go używają. Wyróżnić można:
-ALL RIGHT - wymowa typowo amerykańska/angielska. Używany przez ludzi w każdym wieku, głównie tych, którzy przebywali dużo w Stanach Zjednoczonych (junaiten). Ta grupa używa również dużo "okeydokey" oraz "roger" (czyli "zameldowałem to"). Najmłodsi użytkownicy mówią również "copy that" (czyli "Przyjęłem") oraz "four-ten" (czyli 4-10 - kod używany w wojsku, oznaczający przyjęcie czegoś do wiadomości)

-ÅL-RÆIT - wymawiane z bardzo cienkim L, oraz lekko angielskim R. Używane przez ludzi, którzy byli aktywni w ruchu oporu (motstandbevegelsen) podczas drugiej wojny światowej, ich małżonków oraz niektórych z ich dzieci.
-A LEIT - wymowa skupia się na "grubym" L. Słowo używane przez ludzi z lat 60-tych oraz nauczycieli. Grupa ta używa również angielskich "fair enough" oraz "fed up".

3. BAJAS

Używane bardzo żartobliwie w stosunku do kogoś, kto zachowuje się jak błazen/pajac i się ośmiesza. Inne określenia to żartowniś, klaun, pierrot, czubek, harlekin czy małpiszon. Bajas jest również bardzo popularnym imieniem dla psa, szczególnie takiego z szalonym usposobieniem.


4. DIGGE

Słowo pochodzące z amerykańskiego slangu, od słowa "dig" oznaczającego "doceniać coś", "lubić coś". Również w norweskim przyjęło takie znaczenie. Słowo pojawia się pierwszy raz w rapowej piosence "Jag digger dej" w 1974 roku. Używane bardzo często w potocznym języku. Spotkasz się z tym słowem pewnie nie raz. Może być używane zarówno w stosunku do osób jak i rzeczy. 

5. DRITTUNGE

Słowo bardzo negatywne, jednak używane wciąż bardzo często. Mała, męcząca kreatura - czyli niereformowalne dziecko. Można je usłyszeć w stosunku do dzieci wrzeszczących na środku sklepu, bijących rodziców czy generalnie nie będących wzorem do naśladowania. W ramach przypomnienia, dritt oznacza gówno, a unge to ktoś młody, np. dziecko. Dosłownie tłumaczone będzie znaczyło "Gówniane dziecko".

drittunge


6. DU VERDEN

W ten sposób wyraża się zaskoczenie. Dosłownie tłumaczone znaczy "Ty świecie!". Przykład: "Du verden, den var fin!" - "Ty świecie, to jest ładne!". Używane bardzo często zamiennie z innymi. Wyrażenie mające to samo znaczenie to "Du store alpakka!", czyli "Ty wielka alpako!". Zastanawiasz się pewnie, skąd w Norwegii powiedzenie o alpakach. Przyjęło się ono z filmów o bohaterze o imieniu Stompa (Stompa filmene). Pierwszy film ukazał się w 1962 roku. 


7. EGGEDOSIS

To nasz polski kogel-mogel. Surowe jajko ubite z cukrem. W Norwegii serwowany również z truskawkami. 


8. SNADDER

Wyrażenie oznacza smaczny kąsek, używane w kontekście wszystkiego co jest ładne, dobre, albo smakowite. Może być użyte w stosunku do rzeczy, zjawisk czy płci przeciwnej. "Hun var snadder" będzie znaczyło "Ona była piękna/Smakowity z niej kąsek". Snadderdame to ładna kobieta. 


9. GURIMALLA

Słowo pochodzące z dwóch - God i Maria, czyli Bóg i Maria. Ponieważ używanie słów bezpośrednio zawierających słowo "Bóg" czy "Szatan" ma dla niektórych zbyt mocny wydźwięk, zmieniono ich formę, aby "zmiękczyć" ich znaczenie. W wyniku tego, sprowadzono słowa God i Maria do Guri i Malla. To przykład "chrześcijańskiego" przekleństwa, raczej rzadko używanego w środowiskach satanistycznych. Gurimalla oznacza okrzyk zaskoczenia. Gurimalla, den var fin! będzie znaczyło "O mój Boże, to jest ładne!" Można je też użyć samodzielnie. Kiedy widzimy jakąś szokującą wiadomość możemy powiedzieć po prostu "Å gurimalla.." Inne przykłady na "zmiękczone" przekleństwa to "Fy farao" (pieprzony faraon, zamiast pieprzony szatan "fy faen") czy "Dra til Helsinki" (Jedź do Helsinek, zamiast Idź do piekła "Dra til helvete".)


10. GÅ BANANAS

Dosłownie oznacza "Iść w banany". Oznacza że ktoś zwariował, stał się szalonym, dziwnym. "Han gikk helt bananas der!" Inne określenia to "koko-bananas"(kuku banany - jeśli ktoś ma kuku, to znaczy że ma coś nie tak z głową "Er du helt koko i hodet?"), klikke (przełączyć się, włączyć szalony tryb - Han klikket helt!)

Adjø!!!
Pati


15 komentarzy:

  1. Genialny pomysł z tymi słówkami!Jedna tylko mała prośba\propozycja : może dałoby się wstawić małe pliczki dźwiękowe z wymową? Może nawet we współpracy z Twoim prywatnym norwegiem? Fajnie by było. Pozdrowienia!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Hej! Świetny pomysł! Jeśli tylko znajdę techniczne rozwiązanie, to na pewno takie ścieżki dźwiękowe się pojawią!

      Usuń
    2. Ten komentarz został usunięty przez autora.

      Usuń
  2. po raz kolejny pisze super blog dla polakow ,wiele naprawde ciekawych spraw poruszasz z przyjemnoscia wciaz nowego sie dowiaduje. Nie natknelam sie,byc moze przeoczylam czy znasz moze symbolike ozdob np. broszek przypinanych do regionalnych damskich stojow. Wiem ,ze sa i ze zlota i ze srebra ,ciekawi mnie czy oprocz estetycznych doznan tez mowia o czyms innym? AnnaA

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jutro z samego rana w pracy przysiądę i napiszę wyjaśnienie :) Swoją drogą - to dosyć ciekawy temat na wpis :)

      Usuń
    2. Ten komentarz został usunięty przez autora.

      Usuń
    3. Z tego co udalo mi sie znalezc wynika, ze srebrne ozdoby na odswietnych strojach (bunadsølv) pojawily sie po tym jak w Sandvær znaleziono srebro. Istnieje rozgraniczenie na bunadsølv i draktsølv. To pierwsze pelni role dekoracyjna i bylo kiedys uzywane np. podczas slubow - przyszla panna mloda duza iloscia srebra sygnalizowala ze wychodzi za maz. Panny mialy tych ozdob troche mniej lub wcale. Draktsølv to srebro pelniace role pomocnicza - sprzaczki do paska, butow, czy ozdobne igly podtrzymujace stroj w jednym miejscu. Obecnie srebra sa wazna czescia norweskiego bunadu i sa dziedziczone, badz otrzymuje sie je na konfirmasjon (rodzaj bierzmowania w wieku 14 lat). :)

      Usuń
  3. Fajnie jest poczytać o czymś, czego prawdopodobnie nie poznam na swoich studiach. Tusen takk za Twojego prowadzonego z pasją bloga :)
    Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bare hyggelig! :) albo, w dialekcie Jæren: Bare jilt! To jest dopiero szalony dialekt!

      Usuń
    2. Ten komentarz został usunięty przez autora.

      Usuń
  4. czy można prosić do Pani maila, chciałam napisać wiadomość prywatną, pozdrawiam Anna

    OdpowiedzUsuń
  5. bardzo ciekawy wpis!

    OdpowiedzUsuń
  6. Uwielbiam Norwegie, ale nauki języka narazie nie mam w planach :)

    OdpowiedzUsuń

Cześć ! Dziękuję za komentarz i zapraszam do dyskusji. Pamiętaj, że komentarze złośliwe lub wulgarne będą usuwane. Mój blog nie jest też słupem ogłoszeniowym, będę wdzięczna jeśli to uszanujesz. Pozdrawiam, Pati :)