środa, 28 września 2016

246. Środa z idiomem (cz. 9)

Douczona wracam z nowym środowym idiomem. W którejś z poprzednich części pisałam już o tym wyrażeniu, ale wtedy nie znalazłam żadnej informacji skąd się wywodzi. Dlatego dziś opowiem coś więcej. Czy kiedykolwiek słyszałeś/aś o kimś, kto siedzi z brodą w skrzynce na listy? Wbrew pozorom nie jest to nadzwyczajna sytuacja. W takim położeniu może się znaleźć każdy, bez względu czy na swoim podbródku zapuścił jakiś zarost. Tak więc, starzy, młodzi, kobiety, chłopcy, a nawet królowa angielska mogą nagle zorientować się, że siedzą z brodą w skrzynce na listy.


Samo wyrażenie jest wyrażeniem mającym swoje korzenie w Skandynawii. Pierwsze wzmianki o nim istniały już w latach 50-tych XX wieku. Siedzenie z brodą w skrzynce pocztowej oznacza znalezienie się w trudnej sytuacji. Synonimem będzie å være i knipe - znaleźć się w potrzasku/uścisku. Polskim odpowiednikiem będzie znalezienie się w patowej sytuacji, lub obudzenie się z ręką w nocniku. Zainteresowało mnie to, w jaki sposób samo wyrażenie się ukształtowało. 
Otóż, żeby je zrozumieć należy cofnąć się kilkadziesiąt lat wstecz, do Danii, gdzie używano określenia "Stać z włosami na karku" (å stå med håret nedad nakken). W tych czasach włosy musiały być upięte, dlatego szczególnie wstydliwe było zaskoczyć kobietę zanim ułożyła swoje włosy. Stawiało się ją wtedy w niezręcznej sytuacji. Po pewnym czasie wyrażenie zmieniło swój kształt i zaczęto używać formy "siedzieć z brodą w skrzynce pocztowej". Przekształcenie ma swoje korzenie w legendzie o Ogierze Duńskim (Holger Danske). Podobno siedzi w zamku Kronborg zamieniony w kamień czekajac żeby się obudzić i bronić Danii przed wrogiem. Siedział już tak długo, że jego broda wrosła w blat stołu. Stąd najpierw zaczęto używać wyrażenia "å sitte/stå med skjegget i bordskuffen" (siedzieć/stać z brodą w szufladzie stołu) a poźniej, kiedy stoły z szufladami przestały być tak modne, przekształcono szufladę w skrzynkę pocztową. 

Synonimami tego wyrażenia są "å sitte med barten i brevskprekken" - siedzieć z wąsami w szparze na listy oraz "å bæsje på leggen" czyli.. robić kupę na nogę. 

Zawsze zastanawia mnie, jak ludzie wpadają na tak dziwne określenia i wyrażenia. To fascynujące, jak stare wyrażenia są wciąż używane mimo, że nie zawsze wiemy skąd się tak naprawdę wywodzą.

Pozdrawiam,
Pati

6 komentarzy:

  1. Szwedzi też mają taki zwrot i też niedawno - w związku ze Światowym Dniem Brody - ale nie udało mi się dotrzeć do sensownej informacji na temat pochodzenia. Rzeczywiście, fascynujące!

    OdpowiedzUsuń
  2. Hej, pamiętam, że dodawałaś kiedyś post, w którym było napisane, co trzeba zabrać ze sobą do Norwegii (zapamiętałam głównie odpowiednie ubrania ;)), ale nie umiem go znaleźć. Mogłabyś mnie poratować?
    Swoją drogą może warto byłoby ustawić archiwum tak, żeby pokazywało tytuły postów, bo szukanie po miesiącach nic za bardzo nie daje.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Hej! Dziękuję za wskazówkę, ale archiwum jest tak ustawione od bardzo dawna. Wystarczy kliknąć szary trójkąt przy danym miesiącu i rozwija się lista tematów. Jedyny post, który przychodzi mi do głowy to ten: http://patinorway.blogspot.no/2016/07/235-10-porad-dla-turysty-w-bergen.html :)

      Usuń
  3. Jestem szczerze zdziwiona tłumaczeniem. Spotkałam się z tym idiomem w kontekście bycia oszukanym gdzie najbliżej mu do polskiego : "bycia wykiwanym przez kogoś", "bycia wpuszczonym w maliny".

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak tak bliżej się przyjrzeć, to można to tak tłumaczyć :) "obudzić się z ręką w nocniku/zostać na lodzie/zostać wykiwanym" :)

      Usuń

Cześć ! Dziękuję za komentarz i zapraszam do dyskusji. Pamiętaj, że komentarze złośliwe lub wulgarne będą usuwane. Mój blog nie jest też słupem ogłoszeniowym, będę wdzięczna jeśli to uszanujesz. Pozdrawiam, Pati :)