sobota, 20 kwietnia 2019

God Påske!

Święta za pasem. Norwegowie tłumnie wyjechali do swoich hyttek i do ciepłych krajów. 
A o czym napiszę dziś? O świętach było, o polskich tradycjach po norwesku było. Ale o tym, jak złożyć sobie życzenia po norwesku - nie było! Specjalnie dla Was, podręczna lista życzeń i pozdrowień Wielkanocnych!

Radosnej Wielkanocy!
  • En påskeklem sendes til deg/dere! - Przesyłam Tobie/Wam wielkanocny uścisk!
  • Håper du får en flott påske og et trivelig opphold på hytta. - Mam nadzieję, że Twoja Wielkanoc będzie świetna i będziesz się dobrze bawił w hytce.
  • Kos deg i påsken! - Niech Ci będzie przyjemnie w Wielkanoc!
  • Nyt påsken med alt sitt innhold. - Delektuj się Wielkanocą i wszystkim co daje.
  • Ønsker deg/dere en god påske og en fin vår. - Życzę Tobie/Wam dobrej Wielkanocy i ładnej pogody.
  • Ønsker deg/dere en god påske fylt med glade påskefarger. - Życzę Tobie/Wam dobrej Wielkanocy wypełnionej szczęśliwymi wielkanocnymi kolorami.
  • Ønsker deg/dere en påske fylt med mange gode minner. - Życzę Tobie/Wam Wielkanocy pełnej dobrych wspomnień.
  • Ønsker deg/dere en gledelig påske. - Życzę Tobie/Wam radosnej Wielkanocy.
  • Håper at dere får en flott påske, og at påskeharen kommer til dere med masse sjokolade! - Mam nadzieję że będziecie mieli świetną Wielkanoc a zając przyjdzie do Was z dużą ilością czekolady!
  • Ønsker deg en flott påske sammen med familien. - Życzę Ci świetnej Wielkanocy z rodziną.
  • Måtte påskesolen skinne for deg/dere hele påsken. - Niech wielkanocne słońce świeci dla Ciebie/Was całą Wielkanoc.
  • Håper du får en flott påske, og lykke til med jakten på påskeegget! - Mam nadzieję, że twoja Wielkanoc będzie świetna i powodzenia w poszukiwaniu wielkanocnego jajka!
  • Håper du får en flott påskefeiring på hytta. Kos deg med kvikklunsj, appelsin og påskekrim! - Mam nadzieję, że miło spędzisz Wielkanoc w hytce. Ciesz się Kvik Lunchem, pomarańczami i Wielkanocnym kryminałem!
I tego wszystkiego z całego serca Wam życzę!  God Påske alle sammen!


Pati

czwartek, 18 kwietnia 2019

Påske - Wielkanoc

Dziś trochę zaktualizowanych informacji o norweskich Świętach Wielkanocnych.
Mimo, że półki sklepowe uginają się od jajeczek, kurczaczków, baranków, doniczek z żonkilami i ozdób Wielkanocnych to Wielkanoc jest dla Norwegów czasem na reset niż religijnym wydarzeniem.

1. Nazwa "Påske" ma swoje korzenie w języku hebrajskim i pochodzi od słowa "Pasah" oznaczającego "Paschę", czyli Zmartwychwstanie Chrystusowe.

2. Dzieci mają wolne w szkole już od poniedziałku zaczynającego Wielki Tydzień.

3. Tydzień wolnego jest możliwy również dla dorosłych. Co ciekawe - Norwegia ma chyba najdłuższe ferie Wielkanocne ze wszystkich państw świata. Ustawowo długi weekend wielkanocny zaczyna się w środę, zazwyczaj wtedy skrócone są godziny pracy. Jednak zdecydowana większość Norwegów bierze urlop w poniedziałek, wtorek i pół środy i świętuje cały wolny tydzień. Tydzień wielkanocny to często pierwsza okazja w Nowym Roku do odwiedzenia swoich domów letniskowych w Syden (czyli na południu Europy). Druga połowa wybiera natomiast bardziej "tradycyjne" norweskie święta i podróżuje do hytek w górach. Ostatnie 4 lata spędzaliśmy z Ørjanem święta w hytce jego taty w górach. Jednak zazwyczaj w Wielką Sobotę byliśmy już w domu, bo tata leciał wtedy na przedłużony urlop do domu na Krecie. W okolicach Wielkanocy linie lotnicze zazwyczaj wznawiają bezpośrednie połączenia do popularnych miejsc odwiedzanych przez Norwegów. Z ciekawostek: lotnisko Gardermoen w Oslo zakłada rekordową liczbę podróżujących tej Wielkanocy. W poprzedni piątek (12 kwietnia) oczekiwano 102.530 pasażerów! Ta liczba bije zeszłoroczny rekord 92.000 podróżujących. 

4. Marcepan, tony marcepanu. W norweskich rodzinach podczas świąt zjada się tu monstrualne ilości marcepanu. Marcepanowe figurki, batoniki itp. itd. Mój szef uwielbia marcepan świąteczny ale zawsze czeka do końca świąt a później wykupuje całe zapasy w pobliskim sklepie (promocja -70%) i karmi nas marcepanem cały maj. Podobno, jeśli szef kupuje to się nie tyje 😅

5. Tak jak na Boże Narodzenie wszystko nazywało się "Jule", tak teraz wszystko nazywa się "Påske". Wielkanocny urlop to Påskeferie / Påsketur, słodycze to påskegodt itp.

6. A na stole.. Oczywiście gotowane ziemniaki, warzywa i jagnięcina! I słodkości, duuużo słodkości.

7. Poniedziałek Wielkanocny jest dniem wolnym od pracy w Norwegii, ale normalnym dniem w Szwecji. Co robią więc Norwegowie w poniedziałki? Podróżują na zakupy do tańszej Szwecji! Jest to to nazywane "Sverigedag" czyli "Szwedzki dzień"

8. Wielkanocne przestępstwo, czyli Påskekrim - co to znaczy? To trochę dziwna tradycja i powstaa zupełnie przez przypadek. Znany norweski pisarz Nordahl Grieg wydał wraz z innym pisarzem w 1932 roku książkę pod tytułem "Pociąg do Bergen splądrowany dziś w nocy" (Bergenstoget plyndret i natt). Ponieważ postanowili wydać ksiażkę pod pseudonimem "Jonathan Jerv", to chcieli zapewnić sobie jak największe zainteresowanie - na reklamę książki wykupili pierwszą stronę największej norweskiej gazety: Aftenposten. Reklama miała ukazać się dzień przed niedzielą palmową. Zaraz po ukazaniu się w redakcji rozdzwoniły się telefony. Tytuł książki wyglądał jak prawdziwy nagłówek i to na pierwszej stronie gazety. Dzwoniący martwili się, czy ich bliscy podróżujący pociągiem do Bergen są bezpieczni. Po tym zdarzeniu czytanie kryminalnych powieści w czasie Wielkanocy stało się wręcz symbolem tych świąt. Wielkanoc to czas w Norwegii, na który produkowane są specjalne serie kryminalne. Seriale, filmy w lokalnej telewizji i audycje radiowe z kryminalnymi historiami. Co roku również, w okresie Wielkanocy pojawiają się Wielkanocne komiksy kryminalne na.. kartonach od mleka. 



9. Słodka Duma Norwegii czyli ... Kvikk Lunsj (Szybki lunch). To batonik przypominający w smaku KitKata, ale bardziej kruchy wewnątrz. Cieszy podniebienia Norwegów juz od 1937 roku. To obowiązkowy ekwipunek jeśli wybierasz się na wyprawę w góry. Święta Wielkanocne bez Kvikk Lunsj, to nie norweskie święta. Statystyki mówią, że średni Norweg zjada 9 Kvik Lunsj rocznie, z czego 3 podczas Wielkanocy. A w środku każdego opakowania jest opisane jedno miejsce warte odwiedzenia w Norwegii i mapa. 



10. Weekend palmowy - weekend z niedzielą palmową (Palmesøndag). To dla Norwegów weekend chodzenia do kina. W niektórych przypadkach odbywają się też parady z palmami. 

11. Również Wielki Czwartek (Skjærtorsdag) jest dla Norwegów dniem "szwedzkim". Ogromne korki na drogach prowadzących do Szwecji spowodowane są faktem, że wielu Norwegów chce zrobić tańsze zakupy jeszcze przed świętami.

12. Wielki Piątek (Langfredag) to jeden z trzech dni w roku, kiedy telewizja nie nadaje reklam, tylko spoty dotyczące organizacji charytatywnych i działalności charytatywnej. 

13. Wielka Sobota (Påskeaften) jest dla sklepów normalnym dniem pracującym choć godziny otwarcia są nieco skrócone. Również wtedy dzieci dostaja zazwyczaj duże jajka wypełnione słodkościami.

14 Niedziela Wielkanocna rozpoczyna się tradycyjnym śniadaniem z malowanymi jajkami, swieżym chlebem i udekorowanym stołem. Część dzieci dopiero w niedzielę dostaje jajka ze słodkosciami. Jednak jest to celebrowane podobnie jak we Francji: jajka są ukryte i dzieci muszą znaleźć je samemu. 

15. Nie jest tu obchodzony lany poniedziałek. Nikt się niczym nie polewa a sam poniedziałek Wielkanocny to zazwyczaj czas powrotu do domu z hytek/z Syden. 

No i najważniejsze, pozdrawiamy się życzeniami "God Påske!"

Påskekyllinger (Kurczaczki Wielkanocne)




https://www.vg.no/reise/i/y35pLg/oslo-lufthavn-forventer-passasjerrekord-i-pasken
https://no.wikipedia.org/wiki/P%C3%A5skekrim