wtorek, 24 grudnia 2019

poniedziałek, 23 grudnia 2019

Jarmark Świąteczny w Bergen

Jarmark Świąteczny w Bergen to dosyć świeża tradycja. Pierwszy raz otworzono go przed świętami w 2017 roku. Razem z Ørjanem często żartujemy, że krąży nad nim klątwa. W 2017 roku dzień po otwarciu zapowiadano orkan - policjanci całą noc zabezpieczali teren Jarmarku i pilnowali, żeby namioty nie odleciały w siną dal. W zeszłym roku mniej więcej w połowie grudnia znów przyszedł porywisty wiatr i deszcz, a losy jarmarku wisiały na włosku. Również ten rok był dosyć niefortunny - w połowie grudnia zapowiadano tak silny wiatr, że karuzela na jarmarku musiała zostać zdemontowana a jarmark został zamknięty na ten jeden dzień. Jednak warto go odwiedzić mimo brakującego śniegu (taki mamy klimat!). Wstęp jest darmowy a Jarmark leży w samym sercu Bergen przy ostatnim przystanku kolejki Bybanen. 

Ja wybrałam się tam już na początku adwentu w poniedziałkowy wieczór. Chciałam uniknąć tłumów a i pogoda była łaskawa - czyt. nie padało. 

Zapraszam na zdjęcia!





To wszystko  z czekolady








Pozdrawiam,
Pati

środa, 11 grudnia 2019

Julebord - firmowa wigilia

Listopad i grudzień to bardzo gorący sezon dla restauracji, hoteli i sal bankietowych. Wszystko jest zarezerwowane na długo przed bo dwa ostatnie miesiące roku to czas na julebord! 
Julebord to norweska firmowa wigilia, która tak naprawdę jest ogromną imprezą firmową. To czas, na który większość osób czeka, i o którym często się rozmawia szczególnie pod koniec roku. Ja do tej pory byłam na czterech julebord w mojej pracy. 



Julebord w języku norweskim oznacza zarówno samą imprezę jak i zastawiony suto stół podczas wigilijnej kolacji. Określenie pochodzi jeszcze ze średniowiecza, kiedy zostawiało się jedzenie na stole po uczcie aby biedniejsi mogli się przy nim pożywić. 

Obecnie firmowe wigilie są zazwyczaj suto zakrapiane alkoholem i mówi się, że co dzieje się na julebord zostaje julebord. Bardzo często zdarza się, że współpracownicy dają się porwać chwili aby następnego dnia udawać, że nic się nie stało. Również podczas julebord zdarza się największy odsetek zdrad. Niektóre statystyki mówią nawet o 60% osób, które przyznały się do zdrady podczas julebord. 
Oczywiście nie tylko zdrady są rezultatem norweskich firmowych wigilii. Znam przypadek, kiedy dwoje współpracowników dopiero na julebord okazało sobie uczucia i obecnie są już małżeństwem. Więc nieśmiałym Norwegom takie wydarzenie może wręcz pomóc, bo nie od dziś wiadomo, że alkohol nawet największego milczka zamieni w gadułę.

Masz jakieś doświadczenia z norweskim julebord? Na spokojnie, czy raczej hardkorowo?
Miłego dnia!
Pati

niedziela, 8 grudnia 2019

Największe na świecie miasteczko z piernika

Piernikowe miasteczko w Bergen obchodzi w tym roku 25 lat! Wybrałam się tam z moją niezastąpioną Patką pod koniec listopada zaraz po otwarciu. Dobrym pomysłem było wybranie się tam po południu w środku tygodnia bo nie było tam prawie nikogo więc w spokoju mogłyśmy podziwiać piernikowe domki.
Od kiedy przeprowadziłam się do Bergen, staram się co roku odwiedzić miasteczko. To przepiękny przykład norweskiego "dugnad" czyli czynu społecznego. Każdego roku w październiku większość szkół, przedszkoli, firm i osób prywatnych piecze domki, domy, dzieła sztuki! Następnie dostarczają swoje prace do Pepperkakebyen i pod koniec listopada otwiera się największe na świecie miasteczko pachnące cynamonem i przyprawami! 
Zresztą, spójrz na te zdjęcia z tegorocznego miasteczka!





















Wstęp dla osób dorosłych kosztuje 100 koron. Miasteczko mieści się w starej hali basenu Sentralbadet. Więcej informacji na www.pepperkakebyen.org

Mvh
Pati

czwartek, 28 listopada 2019

Obywatelstwo norweskie - co i jak

Dziś wpis na który czekało wiele osób. Po trzech egzaminach (ustnym,pisemnym oraz z wiedzy o społeczeństwie) nareszcie mogłam zacząć kompletować dokumenty.
Sam proces kompletowania dokumentów nie jest jakoś specjalnie trudny, na stronie UDI można wybrać państwo w którym mamy obecnie obywatelstwo oraz gminę w Norwegii w której mieszkamy (rożne gminy maja rożne procedury). Po wybraniu tych dwóch opcji pokazuje się interaktywna lista ze wszystkimi wymogami dopasowanymi do naszej sytuacji.
Aby starać się o obywatelstwo trzeba przebywać w Norwegii co najmniej siedem lat. Jednak, jeśli jest się w związku z Norwegiem (i mieszka się z nim pod tym samym adresem) to czas pobytu w kraju liczy się jakby podwójnie. Przykładowo: ja mieszkam w Norwegii dopiero 6 lat, ale od 4 lat mieszkam z Ørjanem wiec liczy mi się to jako 10 lat.


Dokumenty, które ja muszę dostarczyć to:

Søknadsskjema : wypełniony wniosek z niezbędnymi danymi, numerem personalnym, lista wszystkich podroży za granice Norwegii od momentu zamieszkania w kraju. Lista podroży jest bardzo szczegółowa - należy wpisać dokładny dzień/miesiąc/rok wyjazdu i powrotu, państwo pobytu i liczba dni poza granicami Norwegii. Søknadsskjema wypełnia się przez internet na swoim koncie UDI.

Zaświadczenie o zdanym egzaminie ustnym - można również dostarczyć wykaz ocen ze szkoły średniej (jeśli uczęszczało się do niej w Norwegii), zaświadczenie o odbytym kursie językowym (zaliczona określona liczba godzin) lub wypełniony formularz z gminy, jeśli zostaliśmy zwolnieni z tego punktu.

Zaświadczenie o zdanym egzaminie pisemnym - można również dostarczyć wykaz ocen ze szkoły średniej (jeśli uczęszczało się do niej w Norwegii), zaświadczenie o odbytym kursie językowym (zaliczona określona liczba godzin) lub wypełniony formularz z gminy, jeśli zostaliśmy zwolnieni z tego punktu.

Zaświadczenie o zdanym egzaminie z wiedzy o społeczeństwie/statsborgerprøve. - również tu można dostarczyć wykaz ocen ze szkoły średniej, zaświadczenie o odbytym kursie (kursy językowe na Folkeuniversitetet zawierają część *sammfunnskunskap* i na dyplomie ukończenia jest podana liczba godzin).

Samlivserklaringsskjema - Zaświadczenie o przebywaniu w związku z obywatelem Norwegii. W tym formularzu zaznacza się jaka to forma zwiazku - małżeński czy partnerski (samboerskap). Nie trzeba starać sie osobno o status samboer jeśli nie jest się w formalnym związku ale mieszka się pod tym samym dachem. Ørjan musi złożyć swój podpis na wniosku - tylko wtedy mogę starać się o obywatelstwo przed upływem 7 lat.

Wszystkie dokumenty potrzebne do uzyskania statusu rezydenta (varig lub permanent oppholdstillatelse) jeśli jeszcze takiego statusu nie posiadamy.

Zaświadczenie o niekaralności, które można pobrać ze strony policji.


Oprócz tego muszę wypełnić wniosek na stronie UDI i zapłacić za niego 3700 koron. Po opłaceniu tej kwoty można wybrać najbliższy wolny termin na osobiste dostarczenie dokumentów. W danym dniu należy stawić się na posterunku policji, który zajmuje się wydawaniem paszportów i przekazać oryginały i kopie dokumentów, w tym paszport i dowód osobisty jeśli posiadamy.

Obecnie w Bergen jest *mały* poślizg z wnioskami o obywatelstwo, na decyzje czeka się około 12 miesięcy. Aktualny czas oczekiwania można na bieżąco sprawdzać na stronie UDI.

Oprócz dokumentów, które wymieniłam wyżej należy tez dostarczyć kopie wszystkich zużytych stron w paszporcie (ja nie miałam żadnych pieczątek/wiz, wiec nie muszę), wypełniony formularz o zaplanowanym pobycie za granica jeśli pobyt przekracza dwa miesiące (np. jeśli lecimy do innego kraju na studia/staż/wolontariat). Jeśli z jakiegoś powodu nie możemy dostarczyć dokumentów z listy, należy dołączyć tez pisemne wyjaśnienie dlaczego.

Do tej pory w Norwegii nie można było mieć podwójnego obywatelstwa. Polskie prawo mówi, ze nie można zrzec się polskiego dopóki nie dostanie się nowego. Dlatego po przyznaniu norweskiego dostaje się 12 miesięcy na zrzeczenie się polskiego. Jeśli w tym czasie nie uda mi się zrzec polskiego, to norweskie zostaje automatycznie cofnięte.

Od 1 stycznia 2020 Norwegia wprowadza możliwość posiadania podwójnego obywatelstwa. Jest to duże ułatwienie dla osób, które z jakichś względów nie chcą zrzekać się pierwszego obywatelstwa.
Dla mnie, ze względu na ścieżkę kariery, którą chce podążać opcja podwójnego obywatelstwa nie wchodzi w grę. Biorąc pod uwagę moje wykształcenie staram się właśnie o nową pracę, na stanowiskach wymagajacych *sikkerhetsklarering* czyli poświadczenia bezpieczeństwa. Proces wystawienia poświadczenia bezpieczeństwa komplikuje się w momencie kiedy osoba ma podwójne obywatelstwo/obywatelstwo inne niż norweskie. Dlatego nie jest to opcja dla mnie.

Na koniec mała dygresja. Spotkałam się z uszczypliwymi komentarzami od rodaków kiedy na pytanie, czy zachowam podwójne odpowiadałam *nie*. Wydaje mi się, ze to każdego indywidualna sprawa co robi ze swoim życiem i to nie powinno nikogo boleć. Dla jednych powrót do Polski może być jedynym marzeniem, dla mnie zostanie tu jest moim marzeniem. I tak jak ja szanuje Twoja decyzje o powrocie, tak Ty uszanuj moja decyzje o zostaniu tutaj. 

Mvh
Pati

czwartek, 21 listopada 2019

Samfunnskunnskapsprøve i Statsborgerprøve - testy na obywatelstwo

W ostatnich wpisach opowiedziałam o egzaminie ustnym i pisemnym ze znajomości języka norweskiego, tzw Bergenstest. Dziś opowiem o kolejnym, który trzeba zdać aby uzyskać obywatelstwo. Oczywiście, jeśli chodziłeś/aś do norweskiego liceum lub na kurs z wiedzy o społeczeństwie to ominie Cię egzamin. W moim przypadku tylko to było opcją (bo łatwiej jest mi usiąść z materiałem w domu niż chodzić na zajęcia i zaliczać godziny) 


Istnieją dwa typy testów, które są uznawane przy wniosku o obywatelstwo. Pierwszy z nich to Statsborgerprøve (Test na obywatelstwo) a drugi to Samfunnskunnskapsprøve (Test z wiedzy o społeczeństwie). Obowiązuje je ten sam materiał a jedyną różnicą jest to, że Statsborgerprøve jest napisany łatwiejszym językiem. Samfunnskunskapsprøve jest dostępny w kilku językach, ale aby starać się o obywatelstwo należy zdać ten egzamin po norwesku. Przykładowo - starając się tylko o status rezydenta (Permament/Varig oppholdstillatelse) można zdawać w dowolnym dostępnym języku. 
Ja wybrałam samfunnskunnskapsprøve bo porównując przykładowe testy nie zauważyłam ogromnej różnicy w poziomie języka. Na stronie KOMPETANSE NORGE można znaleźć informacje o nadchodzących egzaminach, cenach oraz odpowiedzi na nurtujące nas pytania a sam materiał (który przygotowuje do obu) jest dostępny na stronie Sammfunnskunnskap.no

Jeśli chcesz się sprawdzić to test z wiedzy o społeczeństwie znajdziesz TU, a test na obywatelstwo TU. Właśnie takie testy (na komputerze) rozwiązuje się na egzaminie. 
Pytania są różne i czasem mogą wykraczać poza materiał. Obejmują życie codzienne w Norwegii i aktualną sytuację. Oprócz pytań o to ile par w Norwegii się rozwodzi, lub ile dzieci mieszka z rodzicami (te dane są w materiale do nauki) dostałam również pytanie o to, jak wysoki jest podatek na produkty spożywcze. Warto więc być na bieżąco i interesowac sie tym co nas otacza. 

Za tydzień napiszę więcej o tym, jakie dokumenty muszę dostarczyć razem z wnioskiem o obywatelstwo i po co mi to wszystko.
Pozdrawiam,
Pati